Ông Nguyễn Văn A là chủ một cửa hàng kinh doanh thực phẩm sạch. Ngày 15/05/2026, trong đợt kiểm tra liên ngành, ông B là công chức thuộc Chi cục Quản lý thị trường X đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với cửa hàng của ông A về hành vi "Kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ" và thực hiện biện pháp tịch thu 500kg trái cây nhập khẩu của cửa hàng.
Mặc dù ông A đã xuất trình đầy đủ hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp của thực phẩm trên ngay tại thời điểm đó nhưng ông B vẫn kiên quyết tịch thu. Do việc bảo quản tại kho của Chi cục Quản lý thị trường không đảm bảo, toàn bộ số trái cây này đã bị hư hỏng, không thể sử dụng.
Ngày 10/5/2026, cơ quan cấp trên của ông B (Sở Công thương) đã ban hành Quyết định giải quyết khiếu nại, kết luận rằng quyết định xử phạt và tịch thu hàng hóa của ông B là trái pháp luật và yêu cầu hủy bỏ quyết định đó.
Vậy, Ông A có quyền yêu cầu Nhà nước bồi thường thiệt hại trong trường hợp này không? Những loại thiệt hại nào của ông A sẽ được Nhà nước xem xét bồi thường? Cơ quan nào có trách nhiệm giải quyết yêu cầu bồi thường cho ông A?
* Trả lời:
1. Về quyền yêu cầu bồi thường của ông A
- Khoản 1 và Khoản 3 Điều 17 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017 quy định Nhà nước có trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động quản lý hành chính khi người thi hành công vụ: "Ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính trái pháp luật" và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả vi phạm hành chính trái pháp luật: "Buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hóa, bao bì hàng hóa, phương tiện kinh doanh, vật phẩm".
Căn cứ quy định nêu trên, Ông A hoàn toàn có quyền yêu cầu Nhà nước bồi thường thiệt hại. Lý do: Hành vi của ông B (người thi hành công vụ) đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả trái pháp luật, gây thiệt hại thực tế cho tài sản của ông A.
2. Các khoản thiệt hại ông A được xem xét bồi thường
- Căn cứ Điều 23, Điều 24 và Điều 28 Luật Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017, Nhà nước sẽ bồi thường các khoản thiệt hại thực tế sau cho ông A như sau:
- Thiệt hại do tài sản bị hư hỏng: Giá trị 500kg trái cây bị hư hỏng được xác định theo giá thị trường của tài sản cùng loại hoặc tài sản có cùng tính năng kỹ thuật tại thời điểm thiệt hại xảy ra.
- Thu nhập thực tế bị mất: Nếu việc tịch thu hàng hóa làm gián đoạn việc kinh doanh, gây mất thu nhập, ông A sẽ được bồi thường khoản thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút.
- Chi phí khác: Các chi phí hợp lý như chi phí thuê phòng nghỉ, chi phí đi lại, in ấn tài liệu trong quá trình ông A đi khiếu nại để có được văn bản làm căn cứ yêu cầu bồi thường.
- Điểm b khoản 2 Điều 33 quy định: “Cơ quan chuyên môn hoặc các cơ quan, đơn vị trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có tư cách pháp nhân, có tài khoản riêng là cơ quan giải quyết bồi thường trong trường hợp người thi hành công vụ gây thiệt hại thuộc thẩm quyền quản lý trực tiếp của mình”.
3. Cơ quan có trách nhiệm giải quyết yêu cầu bồi thường
Trong tình huống này, do Chi cục Quản lý thị trường thuộc quyền quản lý trực tiếp của Sở Công Thương các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nên Sở Công thương quản lý trực tiếp Chi cục Quản lý thị trường X nơi ông B đang công tác sẽ là cơ quan có trách nhiệm giải quyết bồi thường theo quy định./.
Hữu Văn – Phòng PBGDPL