1. Nội dung tình huống

Gia đình ông Tám có một thửa đất trồng lúa diện tích 1.200 m² (0,12 ha) tại xã Y. Do việc canh tác lúa những năm gần đây không mang lại hiệu quả kinh tế cao, trong khi nhu cầu về mặt bằng sản xuất gạch men ở địa phương đang tăng, ông Tám đã nảy ra một ý định "táo bạo".

Ông đã thuê người cải tạo lại thửa đất này làm bãi tập kết phế thải xây dựng và xỉ than thải ra từ lò nung. Chỉ trong vòng 03 tháng, thửa đất vốn màu mỡ nay đã bị phủ kín bởi một lớp phế thải cao hơn nửa mét, gồm gạch vụn, bê tông vỡ và xỉ than đen kịt. Hành động này không chỉ làm thay đổi hoàn toàn độ dốc bề mặt của thửa đất mà các hóa chất độc hại từ xỉ than còn ngấm xuống, làm cho đất bị xám xịt, khô cằn, không còn khả năng trồng trọt được nữa.

Khi Đoàn thanh tra chuyên ngành đất đai kiểm tra, ông Tám biện minh rằng: "Đất này là đất của tôi, tôi có cải tạo để chuẩn bị cho mục đích kinh doanh khác, miễn là không để đất hoang hóa là được!".

Việc làm của ông Tám cấu thành hành vi vi phạm hành chính nào trong lĩnh vực đất đai và hình thức xử lý đối với hành vi vi phạm trên?

2. Trả lời

a) Xác định hành vi vi phạm

Khoản 27 Điều 3 Luật Đất đai năm 2024 quy định: “Hủy hoại đất là hành vi làm biến dạng địa hình, làm suy giảm chất lượng đất, gây ô nhiễm đất mà làm mất hoặc giảm khả năng sử dụng đất theo mục đích đã được xác định.” Như vậy, hành vi của ông Tám đã cấu thành hành vi Hủy hoại đất qua hai hình thức: Làm thay đổi lớp mặt của đất sản xuất nông nghiệp bằng vật liệu, chất thải khác loại đất đang sử dụng, dẫn đến giảm khả năng sử dụng đất theo mục đích đã xác định; san lấp nâng cao bề mặt của đất sản xuất nông nghiệp làm mất khả năng sử dụng đất theo mục đích đã xác định.

b) Về hình thức xử phạt

Căn cứ vào diện tích vi phạm là 0,12 ha (thuộc khoảng từ 0,1 ha đến dưới 0,5 ha) đối với hành vi làm biến dạng địa hình, theo điểm c khoản 2 Điều 14 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP ngày 04/10/2024 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, ông Tám sẽ bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.

Đối với hành vi làm suy giảm chất lượng đất ở diện tích 0,12 ha (thuộc khoảng từ 0,1 ha đến dưới 0,5 ha), theo điểm c khoản 1 Điều 14 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP ngày 04/10/2024 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, mức phạt đối với ông Tám là từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.

Nếu cơ quan chức năng xác định tình trạng đất đã bị hủy hoại đến mức không thể phục hồi được nữa, mức xử phạt tiền đối với ông Tám sẽ tăng gấp 02 lần (nhưng không quá 500.000.000 đồng) đối với những hành vi vi phạm trên theo quy định tại khoản 4 Điều 14 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP ngày 04/10/2024 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.

c) Biện pháp khắc phục hậu quả

Biện pháp khắc phục hậu quả được xác định theo quy định khoản 5 Điều 14 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP ngày 04/10/2024 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, theo đó ông Tám phải tự mình hoặc thuê đơn vị dọn sạch toàn bộ phế thải, xỉ than và đưa lớp đất mặt trở về trạng thái có thể canh tác lúa như ban đầu./.

Hữu Văn – Phòng PBGDPL