Tình huống: Cháu M (12 tuổi) mồ côi cả cha lẫn mẹ, được bác ruột là ông K nhận làm người giám hộ và đã đăng ký giám hộ tại UBND cấp xã. Cha mẹ để lại cho cháu M một mảnh đất. Trong thời gian giám hộ, ông K tự ý bán mảnh đất của cháu M, không hỏi ý kiến người giám sát việc giám hộ, sau đó dùng phần lớn số tiền vào việc riêng của gia đình mình.

Vậy, việc ông K bán tài sản của cháu M được pháp luật quy định như thế nào và ông K bị xử lý ra sao trong sự việc trên?

Giải quyết tình huống:

Thứ nhất, về quản lý tài sản của người được giám hộ theo pháp luật dân sự.

Tại khoản 1 Điều 59 Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 quy định:

“Người giám hộ của người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự có trách nhiệm quản lý tài sản của người được giám hộ như tài sản của chính mình; được thực hiện giao dịch dân sự liên quan đến tài sản của người được giám hộ vì lợi ích của người được giám hộ.

Việc bán, trao đổi, cho thuê, cho mượn, cho vay, cầm cố, thế chấp, đặt cọc và giao dịch dân sự khác đối với tài sản có giá trị lớn của người được giám hộ phải được sự đồng ý của người giám sát việc giám hộ.

Người giám hộ không được đem tài sản của người được giám hộ tặng cho người khác. Các giao dịch dân sự giữa người giám hộ với người được giám hộ có liên quan đến tài sản của người được giám hộ đều vô hiệu, trừ trường hợp giao dịch được thực hiện vì lợi ích của người được giám hộ và có sự đồng ý của người giám sát việc giám hộ”.

Căn cứ quy định nêu trên, người giám hộ chỉ được thực hiện giao dịch đối với tài sản của người được giám hộ khi bảo đảm hai điều kiện: một là vì lợi ích của người được giám hộ; hai là, đối với tài sản có giá trị lớn (như quyền sử dụng đất), phải được sự đồng ý của người giám sát việc giám hộ. Trong tình huống trên, ông K tự ý bán đất, không có sự đồng ý của người giám sát việc giám hộ và dùng tiền cho mục đích riêng, như vậy đã vi phạm nghĩa vụ quản lý tài sản và không vì lợi ích của cháu M.

Thứ hai, về xử phạt vi phạm hành chính

Tại điểm a khoản 2 Điều 64 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP ngày 01/4/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã quy định: Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi: “Lợi dụng việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của người giám hộ để trục lợi”. Đồng thời, điểm a khoản 3 Điều 64 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định biện pháp khắc phục hậu quả:“Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm quy định tại khoản 2 Điều này.”

Như vậy, hành vi của ông K bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp đã thu được. Ngoài ra, ông K có thể bị thay đổi tư cách người giám hộ theo Điều 60 Bộ luật Dân sự năm 2015, và giao dịch bán đất có thể bị xem xét về hiệu lực theo quy định của pháp luật dân sự.

                     Vũ Hà - Phòng PBGDPL