Như chúng ta đã biết, thời đại 4.0 mọi hoạt động của con người đều gắn liền với số hóa và điện tử. Bởi vậy, mạng xã hội dường như dần trở thành bạn đồng hành với con người, không gian mạng cũng là một phần của sự hiện đại ngày càng gắn bó với đời sống, đặc biệt là thanh thiếu niên. Bên cạnh những tiện ích, việc sử dụng mạng xã hội thiếu trách nhiệm, sai mục đích có thể dẫn đến những hành vi vi phạm pháp luật từ một lời bình luận, nội dung chưa được kiểm chứng hay lời kêu gọi trên mạng.
Khi mâu thuẫn cá nhân nhỏ trên mạng trở thành hành vi ngoài đời thực
Mạng xã hội vốn để kết nối, là nơi chia sẻ và phục vụ học tập, làm việc, giải trí. Tuy nhiên, một bộ phận thanh thiếu niên lại dùng và sử dụng mạng xã hội để thể hiện cái tôi, thách thức, kích động, lôi kéo người khác tham gia hành vi nguy hiểm. Từ ngày 11/7 đến ngày 19/7/2026, toàn tỉnh đã xảy ra 6 vụ việc liên quan đến thanh thiếu niên gây rối trật tự công cộng; lực lượng Công an đã làm rõ 50 đối tượng từ 15 đến 21 tuổi.
Trước đó, ngày 18/6/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đã khởi tố vụ án liên quan nhóm thanh thiếu niên tụ tập mang hung khí, điều khiển xe mô tô thành đoàn và hẹn đánh nhau thông qua TikTok. Mâu thuẫn ban đầu được đưa lên mạng, sau đó nội dung kêu gọi, lôi kéo được chia sẻ, khiến nhiều thanh thiếu niên vẫn đang ngồi ghế nhà trường sau phút bốc đồng đã tham gia cùng nhau chuẩn bị hung khí và tìm đến địa điểm để giải quyết. Vụ việc được điều tra, xử lý về hành vi “Gây rối trật tự công cộng”.
“ Không gian Ảo” trên mạng nhưng hậu quả là thật
Một nhận thức sai lầm cho rằng đăng STATUS bình luận hay chia sẻ trên mạng chỉ là “nói cho vui” và không phải chịu trách nhiệm nếu không trực tiếp thực hiện hành vi ngoài đời. Thực tế, mỗi tài khoản đều gắn với người sử dụng và hoạt động trên mạng có thể để lại dấu vết điện tử. Công an tỉnh Phú Thọ đã phát hiện, xử lý nhiều trường hợp đăng tải thông tin sai sự thật, giả mạo cơ quan chức năng hoặc ảnh hưởng đến uy tín của tổ chức, cá nhân .“Cụ thể Bà Đ.T.N ngày 13/8/2026 đã sử dụng và đăng tải các hình ảnh do AI tạo ra liên quan đến vụ việc tại Chùa Bầu lên trang Facebook cá nhân, khiến thông tin bị bóp méo, làm sai lệch bản chất vụ việc và gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật”. Nghị định số 174/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin, trong đó có các quy định xử lý hành vi vi phạm trên môi trường mạng và mạng xã hội.
Đừng để tâm lý đám đông dẫn dắt hành vi của mình
Thanh thiếu niên dễ chịu tác động của tâm lý đám đông. Một lời thách thức, một lượt hưởng ứng rồi nhiều người cổ vũ có thể đẩy sự việc đi xa. Các vụ việc xảy ra trên không gian mạng xã hội không chỉ được dùng để liên lạc mà còn để hẹn gặp, thách thức, lôi kéo tụ tập đánh nhau, đua xe. Tham gia các hội, nhóm có nội dung kích động bạo lực hoặc cổ súy vi phạm pháp luật không phải là một “trò vui” vô hại.
Gia đình và nhà trường giữ vai trò then chốt trong việc định hướng và bảo vệ trẻ em trong môi trường số
Gia đình cần quan tâm không chỉ việc con đi đâu, làm gì mà cả việc sử dụng mạng xã hội, tham gia nhóm nào, kết bạn với ai và thường xuyên tiếp xúc nội dung gì. Khi phát hiện dấu hiệu tham gia nhóm kích động bạo lực, hẹn đánh nhau, đua xe hoặc có thay đổi bất thường, cần chủ động trao đổi, định hướng và phối hợp với nhà trường, chính quyền, lực lượng chức năng để ngăn chặn từ sớm. Nhà trường cần trang bị kỹ năng nhận diện thông tin sai sự thật, kiểm chứng nguồn tin, bảo vệ thông tin cá nhân và nhận thức về trách nhiệm pháp lý đối với nội dung mình đăng tải, bình luận, chia sẻ.
Mỗi người dùng mạng xã hội cần tự trở thành một “lá chắn” pháp luật
Trước khi đăng tải hoặc chia sẻ một thông tin trên mạng xã hội, mỗi người cần chủ động kiểm chứng và cân nhắc trách nhiệm của mình: Thông tin này có chính xác không? Nội dung có xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp, danh dự, nhân phẩm của người khác không? Việc đăng tải, chia sẻ có phù hợp với quy định của pháp luật không? Khi chưa xác định rõ tính chính xác và tính hợp pháp của thông tin, người sử dụng không nên đăng tải hoặc tiếp tục chia sẻ. Đối với những thông tin có dấu hiệu sai sự thật, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc kích động bạo lực, cần chủ động báo cáo nội dung vi phạm và thông tin cho cơ quan có thẩm quyền để được xem xét, xử lý theo quy định.
Không gian mạng không nằm ngoài pháp luật. Mỗi lượt đăng tải, chia sẻ hay bình luận trên mạng xã hội đều gắn với trách nhiệm của người sử dụng. Hãy suy nghĩ trước khi đăng, kiểm chứng trước khi chia sẻ và ứng xử có trách nhiệm trước mỗi thông tin tiếp nhận. Xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, văn minh là trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường, cộng đồng và mỗi cá nhân. Khi ý thức pháp luật được nâng cao, mỗi người sẽ góp phần xây dựng không gian mạng an toàn, nhân văn và thượng tôn pháp luật./.
Tuyết Mai – Trung tâm TGPL Nhà nước