Tình huống: Để có tiền chơi điện tử, cháu Huy (13 tuổi) đã tự ý bán chiếc xe đạp điện của mình (được bố mẹ mua cho đi học) cho ông Tình là chủ tiệm sửa xe gần nhà với giá 2 triệu đồng, bằng 1/3 giá trị xe mới. Biết chuyện, bố mẹ cháu Huy đề nghị ông Tình trả lại chiếc xe cho gia đình và sẽ hoàn lại 2 triệu cho ông. Ông Tình chỉ đồng ý giao lại xe với điều kiện bố mẹ cháu Huy phải trả 3 triệu đồng. Bố mẹ cháu Huy không đồng ý với yêu cầu của ông Tình. Vậy theo quy định của pháp luật cháu Huy đã đủ tuổi thực hiện giao dịch trên hay chưa? Việc mua bán xe đạp điện giữa cháu Huy và ông Tình có được coi là giao dịch dân sự hợp pháp không?

 Giải quyết tình huống:

Theo tình huống nêu trên thì đây là tranh chấp thuộc lĩnh vực dân sự, là việc xác định độ tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự và giao dịch dân sự vô hiệu. Căn cứ:

 - Khoản 3 Điều 21 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định: “Người từ đủ sáu tuổi đến chưa đủ mười lăm tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch dân sự phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi.”

- Khoản 1 Điều 125 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về giao dịch dân sự vô hiệu do người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự xác lập, thực hiện: “Khi giao dịch dân sự do người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi hoặc người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự xác lập, thực hiện thì theo yêu cầu của người đại diện của người đó, Tòa án tuyên bố giao dịch đó vô hiệu nếu theo quy định của pháp luật giao dịch này phải do người đại diện của họ xác lập, thực hiện hoặc đồng ý...”

- Bên cạnh đó tại Điều 131 Bộ luật Dân sự năm 2015 cũng quy định: "Giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm xác lập. Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận; trường hợp không thể hoàn trả được bằng hiện vật thì trị giá bằng tiền để hoàn trả. Bên ngay tình trong việc thu hoa lợi, lợi tức không phải hoàn trả lại hoa lợi, lợi tức đó. Bên có lỗi gây thiệt hại thì phải bồi thường. Việc giải quyết hậu quả của giao dịch dân sự vô hiệu liên quan đến quyền nhân thân do Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định".

 Vậy theo các quy định nêu trên, cháu Huy mới 13 tuổi nên chỉ xác lập được các giao dịch dân sự phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi. Việc mua bán xe giữa ông Tình và cháu Huy là giao dịch dân sự vô hiệu vì cháu Huy mới 13 tuổi và giao dịch chưa được sự đồng ý của bố mẹ cháu. Do đó, ông Tình cần phải trả lại xe đạp điện cho cháu Huy và bố mẹ Huy phải hoàn lại số tiền mà cháu Huy đã nhận từ ông Tình.