Ngày 02/6/2026, Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 29/2026/TT-BCT quy định vận hành thị trường bán buôn điện cạnh tranh. Theo đó, Thông tư quy định các nội dung cơ bản: về đối tượng áp dụng; trách nhiệm tham gia thị trường điện đối với Đơn vị bán buôn điện; quy định về các nhà máy; việc vận hành thị trường điện; giá thị trường áp dụng cho đơn vị phát điện trực tiếp giao dịch; xác định sản lượng điện hợp đồng...
Về đối tượng áp dụng: Gồm đơn vị bán buôn điện, đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện, đơn vị truyền tải điện, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), các đơn vị cung cấp nhiên liệu và khách hàng sử dụng điện lớn tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp
Về trách nhiệm tham gia thị trường điện đối với Đơn vị bán buôn điện
- Đơn vị bán buôn điện có trách nhiệm đăng ký tham gia thị trường điện trong trường hợp mua điện tại các vị trí đo đếm thuộc phạm vi thị trường bán buôn điện quy định tại Điều 77 Thông tư số 29/TT-BCT.
- Đơn vị bán buôn điện có trách nhiệm đầu tư, hoàn thiện hệ thống trang thiết bị để đấu nối vào hệ thống thông tin thị trường điện, hệ thống đo đếm điện năng, hệ thống thu thập số liệu đo đếm từ xa tại các vị trí đo đếm ranh giới trong phạm vi quản lý và chữ ký số đáp ứng yêu cầu vận hành của thị trường điện và các hệ thống khác theo quy định.
Quy định về các nhà máy điện: Các nhà máy điện có công suất đặt trên 30KW đấu nối vào hệ thống điện quốc gia phải đăng ký tham gia trực tiếp thị trường điện. Đối với các nhà máy thủy điện và nhà máy năng lượng tái tạo có công suất từ 10KW tở lên, đơn vị có thể tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp theo quy định. Các đơn vị tham gia thị trường phải đáp ứng các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, bao gồm hệ thống công nghệ thông tin, hệ thống điều khiển giám sát và thu thập dữ liệu (SCADA), hệ thống quản lý năng lượng (EMS), hệ thống đo đếm điện năng và chữ ký số.
Về nguyên tắc vận hành thị trường điện
- Bảo đảm công khai, minh bạch, bình đẳng, cạnh tranh lành mạnh, không phân biệt đối xử giữa các đơn vị tham gia thị trường điện; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các đơn vị tham gia thị trường điện.
- Tôn trọng, bảo đảm quyền tự do lựa chọn đối tác và hình thức giao dịch của các đối tượng mua bán điện trên thị trường điện.
- Nhà nước điều tiết hoạt động của thị trường điện cạnh tranh nhằm bảo đảm phát triển hệ thống điện bền vững, đáp ứng yêu cầu cung cấp điện an toàn, ổn định, tin cậy và hiệu quả.
Về giá thị trường áp dụng cho đơn vị phát điện trực tiếp giao dịch
- Giá điện năng thị trường áp dụng cho đơn vị phát điện
+ Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện có trách nhiệm tính toán sau thời điểm vận hành căn cứ trên phương pháp lập lịch không ràng buộc;
+ Không vượt quá giá trần thị trường điện.
- Giá công suất thị trường áp dụng cho đơn vị phát điện: Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện có trách nhiệm tính toán trong quá trình lập kế hoạch vận hành năm tới và không thay đổi trong năm áp dụng; Tính toán trên nguyên tắc bảo đảm cho Nhà máy điện mới tốt nhất thu hồi đủ chi phí biến đổi và chi phí cố định.
- Giá thị trường điện toàn phần áp dụng cho đơn vị phát điện được tính bằng tổng của 02 thành phần sau: Giá điện năng thị trường áp dụng cho đơn vị phát điện; Giá công suất thị trường áp dụng cho đơn vị phát điện.
Về xác định sản lượng điện hợp đồng: Đơn vị phát điện và Đơn vị mua điện có trách nhiệm thỏa thuận, thống nhất và quy định trong hợp đồng mua bán điện về sản lượng điện hợp đồng hoặc tỷ lệ sản lượng điện năng thanh toán theo giá hợp đồng trong khung quy định tại điểm b khoản 1, Điều 17 của Thông tư 29/2026/TT-BCT để xác định sản lượng điện hợp đồng năm hoặc từng năm trong chu kỳ nhiều năm. Căn cứ sản lượng điện hợp đồng năm đã thống nhất trong hợp đồng mua bán điện, Đơn vị phát điện và Đơn vị mua điện tính toán và thống nhất về việc phân bổ sản lượng điện hợp đồng vào từng tháng trong năm.
Trường hợp Đơn vị phát điện và Đơn vị mua điện thống nhất thông tin sản lượng điện hợp đồng năm, tháng, thực hiện thông báo cho Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện về các nội dung đã thống nhất thông qua văn bản để Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện thực hiện phân bổ sản lượng điện hợp đồng vào từng chu kỳ giao dịch. Trường hợp Đơn vị phát điện và Đơn vị mua điện chỉ thống nhất được tỷ lệ sản lượng điện năng thanh toán theo giá hợp đồng thì thực hiện thông báo cho Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện để thực hiện tính toán, phân bổ sản lượng điện hợp đồng theo quy định tại Thông tư này.
Ngoài ra, Thông tư số 29/2026/TT-BCT cũng quy định trách nhiệm của các đơn vị tham gia trong việc bảo đảm tính chính xác của số liệu, tuân thủ quy trình chào giá, vận hành và thực hiện nghĩa vụ báo cáo theo quy định. Việc giám sát thị trường được thực hiện nhằm phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm quy định của thị trường điện, bảo đảm hoạt động vận hành hệ thống điện và thị trường điện diễn ra an toàn, liên tục và đúng quy định...
Mai Duyên – Phòng PBGDPL